W skrócie: Osoba fizyczna z jednoosobową działalnością, która kupuje coś niezwiązanego zawodowo z firmą, ma część uprawnień konsumenta: prawo odstąpienia od umowy w 14 dni, ochronę z tytułu niezgodności towaru z umową i przed klauzulami niedozwolonymi (art. 7aa ustawy o prawach konsumenta, art. 385⁵, 556⁴, 556⁵ KC). Zawodowy charakter ocenia się po treści umowy i przedmiocie działalności w CEIDG. Od 27.11.2025 kupujący może złożyć oświadczenie w tej sprawie. Stan prawny: 25 października 2026.
Przedsiębiorca na prawach konsumenta to osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, która zawiera umowę związaną z firmą, ale niemającą dla niej charakteru zawodowego. Od 1 stycznia 2021 r. taka osoba korzysta z części ochrony konsumenckiej: może odstąpić od umowy zawartej przez internet w 14 dni, ma uprawnienia z tytułu niezgodności towaru z umową i jest chroniona przed klauzulami niedozwolonymi.
Dla sklepu internetowego oznacza to, że zakup „na fakturę” nie przesądza, że klient nie ma praw konsumenckich. W tym artykule wyjaśniamy, kogo dotyczą te przepisy, jak ocenić zawodowy charakter zakupu, jakie zmiany weszły w listopadzie 2025 r. i co wpisać w regulaminie.
Kto jest przedsiębiorcą na prawach konsumenta
Przedsiębiorcą na prawach konsumenta może być wyłącznie osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, zarejestrowana w CEIDG. Muszą być spełnione jednocześnie trzy warunki:
- kupujący jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą (JDG, także wspólnik spółki cywilnej działający jako osoba fizyczna),
- umowa jest bezpośrednio związana z jego działalnością gospodarczą,
- z treści umowy wynika, że nie ma ona dla niego charakteru zawodowego, ocenianego w szczególności przez pryzmat przedmiotu działalności ujawnionego w CEIDG.
Z ochrony nie korzystają spółki prawa handlowego (spółka z o.o., jawna, komandytowa) ani osoby prawne. Fundacja czy spółka z o.o. kupująca laptop zawsze działa jako przedsiębiorca, nawet jeśli to jej pierwszy taki zakup.
Przepisy wprowadziła ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych. Obecnie zasady wynikają z art. 7aa ustawy o prawach konsumenta oraz z art. 385⁵, 556⁴ i 556⁵ Kodeksu cywilnego.
Charakter zawodowy a CEIDG i kody PKD
Zakup ma charakter zawodowy, gdy dotyczy zakresu, w którym przedsiębiorca jest profesjonalistą. Ustawa wskazuje jako podstawowe kryterium przedmiot działalności gospodarczej udostępniony w CEIDG, czyli w praktyce kody PKD wpisane we wniosku.
Kody PKD są wskazówką, a nie jedynym kryterium. Przepis mówi „w szczególności”, więc liczy się też to, czym przedsiębiorca rzeczywiście się zajmuje, i treść umowy. Przedsiębiorca z wieloma kodami PKD w CEIDG nie traci automatycznie ochrony przy każdym zakupie, ale trudniej mu wykazać, że zakup nie był zawodowy.
| Kupujący (JDG) | Zakup | Charakter zawodowy? | Prawa konsumenta? |
|---|---|---|---|
| Grafik komputerowy | krzesło biurowe do domowego biura | raczej nie – grafik nie jest profesjonalistą w meblach | tak |
| Grafik komputerowy | tablet graficzny i licencja na program do grafiki | tak – sprzęt i oprogramowanie z jego branży | nie |
| Fryzjerka | ekspres do kawy do salonu | nie | tak |
| Fryzjerka | profesjonalne nożyczki i farby | tak | nie |
| Sklep z elektroniką | laptop do biura | tak – handluje laptopami | nie |
| Programista | monitor używany do pracy i prywatnie | sprawa graniczna – zależy od treści umowy i ewentualnego oświadczenia kupującego | wymaga oceny |
Ocena zawsze zależy od okoliczności. Tabela pokazuje typowe przypadki, a nie gotowe rozstrzygnięcia. Sklep powinien oceniać zakup na podstawie informacji, które ma w chwili zawarcia umowy: danych z formularza, NIP, przedmiotu działalności w CEIDG i rodzaju towaru.
Jakie uprawnienia przysługują przedsiębiorcy na prawach konsumenta
Przedsiębiorca na prawach konsumenta nie ma wszystkich praw konsumenta, tylko te, które wymieniają przepisy. Art. 7aa ustawy o prawach konsumenta odsyła do trzech rozdziałów tej ustawy, a Kodeks cywilny do przepisów o klauzulach niedozwolonych i rękojmi.
| Uprawnienie | Przysługuje? | Podstawa |
|---|---|---|
| Odstąpienie od umowy zawartej na odległość w 14 dni | tak | art. 7aa w zw. z rozdziałem 4 (art. 27–38) ustawy o prawach konsumenta |
| Uprawnienia z niezgodności towaru z umową (naprawa, wymiana, obniżka, odstąpienie) | tak | art. 7aa w zw. z rozdziałem 5a (art. 43a–43g) |
| Uprawnienia przy treściach i usługach cyfrowych | tak | art. 7aa w zw. z rozdziałem 5b (art. 43h–43q) |
| Ochrona przed klauzulami niedozwolonymi | tak | art. 385⁵ w zw. z art. 385¹–385³ KC |
| Konsumenckie przepisy o rękojmi w KC | tak, z wyjątkiem zakazu ograniczania rękojmi | art. 556⁴ KC |
| Zwolnienie z obowiązku zbadania towaru i niezwłocznego zawiadomienia o wadzie | tak | art. 556⁵ KC (wyłączenie art. 563 i 567 § 2) |
| Obowiązki informacyjne sklepu z rozdziałów 2 i 3 ustawy | art. 7aa ich nie wymienia | – |
| 14-dniowy termin na odpowiedź na reklamację z fikcją uznania | art. 7aa nie obejmuje rozdziału 1, w którym jest art. 7a | – |
Dwie ostatnie pozycje wynikają z brzmienia art. 7aa, który wymienia tylko rozdziały 4, 5a i 5b. Bezpieczniej jednak stosować wobec takich klientów te same standardy co wobec konsumentów: przekazać im pełne informacje przed zakupem i odpowiadać na reklamacje w 14 dni. Prawo odstąpienia wydłuża się o 12 miesięcy, jeśli nie pouczysz o nim klienta (art. 29), więc brak informacji może Cię kosztować więcej niż jej przekazanie.
Art. 556⁴ KC wyłącza wobec przedsiębiorcy na prawach konsumenta zdanie drugie art. 558 § 1, czyli zakaz ograniczania rękojmi. Ma to znaczenie przy umowach, do których stosuje się rękojmię z Kodeksu cywilnego. Przy sprzedaży towarów obowiązują przede wszystkim przepisy o niezgodności z umową, opisane w artykule o reklamacji towaru niezgodnego z umową.
Nowość od 27 listopada 2025 r.: oświadczenie kupującego
Od 27 listopada 2025 r. przedsiębiorca może najpóźniej w chwili zawarcia umowy oświadczyć, czy umowa ma dla niego charakter zawodowy, jeśli nie wynika to z jej treści. Zmianę wprowadziła ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1172), dodając art. 7aa ust. 2 ustawy o prawach konsumenta, art. 385⁵ § 1¹ oraz art. 556⁴ § 2 i 556⁵ § 2 Kodeksu cywilnego.
Sklep nie może uzależnić zawarcia umowy od złożenia takiego oświadczenia. Nie możesz więc zablokować zamówienia na firmę, dopóki klient nie zaznaczy pola „zakup ma charakter zawodowy”. Możesz natomiast dać mu taką możliwość, np. w formie nieobowiązkowego pola wyboru w koszyku.
Nowe przepisy stosuje się do umów zawartych od 27 listopada 2025 r. Do umów wcześniejszych stosuje się przepisy w dotychczasowym brzmieniu (art. 13 ustawy nowelizującej).
Przykład: właściciel firmy budowlanej (JDG) kupuje w sklepie internetowym odkurzacz przemysłowy. Z umowy nie wynika jasno, czy kupuje go do pracy na budowie, czy do domu. W koszyku zaznacza nieobowiązkowe pole: „Oświadczam, że zakup ma dla mnie charakter zawodowy”. Takie oświadczenie ułatwi sklepowi wykazanie, że prawo odstąpienia nie przysługuje.
Usługi, kursy online i oprogramowanie
Ochrona przedsiębiorcy na prawach konsumenta nie ogranicza się do towarów. Obejmuje też usługi zawierane na odległość oraz treści i usługi cyfrowe, np. kursy online, e-booki, szablony graficzne czy subskrypcje oprogramowania (rozdziały 4 i 5b ustawy o prawach konsumenta).
Przykład: dietetyczka prowadząca JDG kupuje kurs online z obsługi programu do księgowości, żeby samodzielnie rozliczać firmę. Kurs nie dotyczy jej zawodu, więc może skorzystać z prawa odstąpienia. Sprzedawca kursu może je jednak wyłączyć na zasadach z art. 38 ust. 1 pkt 13: jeśli przed udostępnieniem treści uzyskał wyraźną zgodę na rozpoczęcie świadczenia przed upływem 14 dni, poinformował o utracie prawa odstąpienia i przesłał potwierdzenie na trwałym nośniku.
Dlatego mechanizm zgody na natychmiastowy dostęp do treści cyfrowych stosuj nie tylko wobec konsumentów, ale wobec wszystkich osób fizycznych kupujących na firmę.
Sklep tylko dla firm a przedsiębiorca na prawach konsumenta
Sklep, który deklaruje sprzedaż wyłącznie dla firm (B2B), nie wyklucza w ten sposób ochrony przedsiębiorców na prawach konsumenta. Jeśli jednoosobowy przedsiębiorca kupi w nim towar niezwiązany zawodowo z jego działalnością, przepisy i tak go chronią, a postanowienia mniej korzystne niż ustawa są nieważne (art. 7 ustawy o prawach konsumenta).
W praktyce ryzyko jest najmniejsze w hurtowniach branżowych, których asortyment z natury służy działalności zawodowej klientów, np. hurtownia materiałów fryzjerskich sprzedająca salonom. Im bardziej uniwersalny asortyment (elektronika, meble, artykuły biurowe), tym większe prawdopodobieństwo, że część zakupów firmowych nie będzie miała charakteru zawodowego.
Co wpisać w regulaminie sklepu
Regulamin powinien jasno opisać, którym klientom przysługują uprawnienia konsumenckie, i nie może pozbawiać ich praw wynikających z ustawy. Proponowany zakres postanowień:
- Definicja. Wyjaśnij, kto jest przedsiębiorcą na prawach konsumenta, powtarzając warunki z art. 7aa ustawy o prawach konsumenta i art. 385⁵ KC.
- Zakres uprawnień. Wskaż, że takiej osobie przysługuje prawo odstąpienia od umowy, uprawnienia z tytułu niezgodności towaru z umową oraz ochrona przed postanowieniami niedozwolonymi.
- Kryterium oceny. Napisz, że zawodowy charakter umowy ocenia się na podstawie jej treści i przedmiotu działalności ujawnionego w CEIDG.
- Oświadczenie. Poinformuj o możliwości złożenia oświadczenia o zawodowym albo niezawodowym charakterze umowy i zaznacz, że jest ono dobrowolne.
- Ograniczenia w B2B. Jeśli ograniczasz odpowiedzialność wobec firm, zastrzeż, że ograniczenia nie dotyczą konsumentów ani przedsiębiorców na prawach konsumenta w zakresie, w jakim przepisy przyznają im ochronę.
- Procedury. Stosuj wobec tych klientów te same procedury zwrotu i reklamacji co wobec konsumentów.
Przykładowa klauzula: „Postanowienia dotyczące Konsumenta, zawarte w rozdziałach […] Regulaminu, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o CEIDG”. Więcej o budowie regulaminu przeczytasz w artykule jak przygotować regulamin sklepu internetowego.
Najczęstsze błędy sklepów
- postanowienie „klientom firmowym nie przysługuje prawo zwrotu” bez wyjątku dla przedsiębiorców na prawach konsumenta,
- wyłączenie odpowiedzialności za wady wobec „wszystkich klientów z NIP”,
- obowiązkowe pole „zakup ma charakter zawodowy” blokujące zamówienie na fakturę,
- odmowa przyjęcia zwrotu tylko dlatego, że klient poprosił o fakturę VAT,
- ocenianie zakupu wyłącznie po tym, czy klient ma jakikolwiek kod PKD związany z handlem.
Jak sklep może się zabezpieczyć
Najprościej traktować wszystkie zamówienia osób fizycznych z JDG tak, jakby mogły podlegać ochronie, i odmawiać praw konsumenckich tylko w oczywistych przypadkach zakupów zawodowych. W formularzu zamówienia możesz dodać nieobowiązkowe oświadczenie o charakterze zakupu i zapisywać jego treść w historii zamówienia.
Przy sporze to sklep musi wykazać, że zakup miał charakter zawodowy, jeśli chce odmówić zwrotu. Dlatego zachowuj dane z zamówienia, wydruk z CEIDG z dnia zakupu i ewentualne oświadczenie klienta. Zasady zwrotu i liczenia terminów opisujemy w artykule odstąpienie od umowy w sklepie internetowym, a pełną listę obowiązków w przewodniku prawo dla sklepu internetowego. Jeśli dopiero zakładasz firmę, kody PKD wybierzesz z pomocą poradnika jak założyć działalność gospodarczą w 2026 roku.
Kiedy skonsultować się z prawnikiem
Jeśli klient z JDG żąda zwrotu drogiego sprzętu, a Ty uważasz zakup za zawodowy, przed odmową skorzystaj z porady prawnej online.
Najczęściej zadawane pytania
Kto jest przedsiębiorcą na prawach konsumenta?
Osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, która zawiera umowę związaną z firmą, ale niemającą dla niej charakteru zawodowego. Spółki prawa handlowego nie korzystają z tej ochrony.
Czy firma może zwrócić towar kupiony przez internet w 14 dni?
Tak, jeśli kupującym jest osoba z jednoosobową działalnością, a zakup nie ma dla niej charakteru zawodowego. Przy zakupach z branży przedsiębiorcy prawo odstąpienia nie przysługuje.
Czy zakup na fakturę VAT wyklucza prawa konsumenta?
Nie. Faktura VAT nie przesądza o zawodowym charakterze zakupu. Liczy się treść umowy i przedmiot działalności przedsiębiorcy ujawniony w CEIDG.
Jak sprawdzić, czy zakup ma charakter zawodowy?
Porównaj kupowany towar z przedmiotem działalności klienta w CEIDG i z treścią umowy. Od 27 listopada 2025 r. kupujący może też sam oświadczyć, czy umowa ma dla niego charakter zawodowy.
Czy sklep może wymagać oświadczenia o zawodowym charakterze zakupu?
Nie. Sklep może umożliwić złożenie takiego oświadczenia, ale nie może uzależniać od niego zawarcia umowy.
Czy przedsiębiorca na prawach konsumenta może reklamować towar jak konsument?
Tak. Przysługują mu uprawnienia z tytułu niezgodności towaru z umową z ustawy o prawach konsumenta, w tym naprawa, wymiana, obniżenie ceny i odstąpienie od umowy.
Podstawa prawna
- Art. 7aa i rozdziały 4, 5a, 5b ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. 2026 poz. 1244 t.j.)
- Art. 385⁵, 556⁴, 556⁵ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.)
- Ustawa z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz.U. 2019 poz. 1495)
- Art. 2, 9 i 13 ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1172)
